Adresa: ul. Mufitje ef. Kurta b.b. Prostorije OŠ Mejdan Tuzla, Tel/fax: +387 35 228 - 906, email: zavod.khpn@bih.net.ba; info@bastina.ba

Šarena (Časna, Atik, Gradska, Behram-begova) džamija u Tuzli izgrađena je 1888. godine, na mjestu najstarije džamije u Tuzli. Građena je u pseudomaurskom maniru. Spajanje tradicijske arhitekture i stranih utjecaja rezultirali su stvaranjem posebnog arhitektonskog izraza. Reljefna i slikana dekoracija, koja je jedna od glavnih odlika pseudomaurskog manira, na Šarenoj džamiji u Tuzli je jedna od najljepših u Bosni i Hercegovini. Dekoracija na ovom objektu je reljefna i slikana. U svim oblikovnim odlikama – obradi fasade, obliku otvora, korištenju dekorativnog elementa nazubljenih prsobrana, u vijencima, kao i u obradi unutarnjosti korišten je oblikovni izraz pseudomaurskog manira.

Džamija pripada tipu jednoprostornih džamija. Džamija je izvorno imala drvenu kupolu nad unutarnjim molitvenim prostorom. Munara je kamena sa zidanom punom bazom na koju je postavljen osmougaoni trup munare sa otvorenom šerefom, pokrivenom lukovičastom kupolom. Nad sofama je bio izvorno izveden trovodni krov u obliku baldahina, čija je završna obrada identična obradi fasade, a dvobojne trake se spuštaju od vrha prema dnu krova. Stubovi na sofama su drveni sa reljefnom stucco dekoracijom na lukovima. Lukovi potkovičastog oblika sa stucco dekoracijom pojavljuju se i u enterijeru - na mahfilu i mimberu. Godine 1895. kupola nad unutarnjim prostorom zamijenjena je četverovodnim krovom sa naglašenom strehom. Džamija i danas ima taj četverovodni krov. Sofe izrađene od drveta sa baldahinom su srušene 1960. godine i umjesto njih izgrađene su nove sofe sa osam zidanih stubova, međusobno povezanih lukovima. Umjesto krova oblika baldahina, kao pandan četverovodnom krovu, sofe bivaju pokrivene trovodnim krovom sa strehom.

Objekat je u osnovi dimenzija 10.29 x 12.90m. Ukupne dimenzije sofa su 7.00 x 4.60m. Visina zidanog dijela objekta iznosi cca. 10.00m a visina sofa od terena do vrha krova cca. 8.30m. Ukupna visina objekta do vrha alema na kupoli iznosila je cca. 17.00m, a do vrha novog četverovodnog krova cca 11.60m. Munara je do vrha alema visoka cca. 23.00m.(18)  

Džamija i sofe podignute su na kameni postament, na koje se penje stepeništem sa četiri visine, postavljenim centralno između sofa. Sofe su od kote terena podignute za 80cm. Stubovi na sofama su pravougaonog poprečnog presjeka dimenzija 64 x 34cm. Stubovi imaju bazu malo širu od tijela stuba visine 83cm, tijelo stuba visine 1.83m. Stubovi koji se nalaze na uglovima sofa (zapad i sjever) su spojeni pa se čini da stubovi imaju oblik slova „L“. Između stubova, na obje sofe, postavljena je niska ograda. Na tijelo stuba naliježe kapitel koji se stepenasto širi samo prema prostoru između stubova koji su međusobno povezani lukovima. Na kapitele naliježe potkovičasti luk. Zid iznad luka i stubova je puni i završen je profiliranim vijencem. Trovodni krov oslonjen je na zidove sofa.

Ulaz u džamiju postavljen je u osovini objekta, na sredini sjeverozapadnog zida. Ulazni portal naglašen je istaknutim okvirom sa obje strane i iznad vrata. Okvir je jednostavan, bez profilacija. Unutar otvora smještena su dvoja drvena dvokrilna vrata, jedna uz vanjski, a druga uz unutarnji rub zida. Sa obje strane ulaza smješten je po jedan prozor oblika pravougaonika koji na gornjoj strani prelazi u potkovičasti luk. Oko potkovičastog luka prozora, izvedena je tanka, blago ispupčena profilacija. Prozori sa vanjske strane imaju rešetku koja ima zaštitnu i dekorativnu ulogu. Drvene letvice spojene su u romboidna polja koja su popunjena sa malim staklima sa brušenom dekoracijom. Polja rešetke naizmjenično su prozirna i brušena, sa i bez dekoracije. Na starim razglednicama se vidi da je ulazna fasada bila izvorno bogato dekorisana. Imala je prelomljeni luk iznad portala i tarih iznad njega, dok su iznad prozora bila reljefno ukrašena polja. Cijela zidna površina bila je ukrašena. Možemo pretpostaviti da se radio o moleraju i plitkom reljefu u kombinaciji, koji je kasnijim intervencijama na fasadi prekriven. Danas na ulaznoj fasadi nema tariha nad ulazom, niti dekorativnog moleraja.

Na sjeveroistočnoj fasadi nalaze se tri prozora u donjoj zoni i četiri prozora-bifore u gornjoj zoni ili zoni bifora. Jugoistočna fasada u donjoj zoni ima dva prozora a u gornjoj dvije bifore između kojih se, iznad mihraba, nalazi okrugli prozor. Jugozapadna fasada ima tri prozora u donjoj i tri bifore u gornjoj zoni.

Kompletan tekst možete pročitati ovdje!